ارسباران :
ارسباران يک ناحيه کوهستاني است که در شمال استان آذربايجان شرقي و جنوب رودخانه ارس واقع شده است.ابن ناحيه سرزمين وسيعي است که از شمال به رود ارس و از مشرق به مشکين شهر و مغان و از جنوب به سراب و اوجان و از مغرب به مرند و تبريز محدود است و شهرستان اهر را در بر ميگيرد.
ارسباران عنوان جديدي است و درگذشته به آن ناحيه «قرهداغ» يا «قراجهداغ» ميگفتند. ساکنين دشت مغان و اطراف مشکين شهر هنوز هم اين لفظ را بکار ميبرند. ارسباران از عرصههاي مهم جنگهاي ايران وروس بوده است. بخش مهمي از تدارکات وافراد قشون ايران از اين نواحي تامين ميشده است. عطاالله خان (آتاخان) ايلخان شاهسون در جنگ مذکور ساليان دراز دررکاب عباس ميرزاي وليعهد، قرهداغ را به مرکز مقاومت با روسها تبديل کرده بود.
رحيمخان چلبيانلو (از مستبدين) و ستارخان و باقرخان از چهرههاي سرشناس در انقلاب مشروطيت از مردم اين ناحيه بودهاند. رحيمخان در همين ناحيه از يپرم خان شکست خورد.
جنگل هاي ارسباران :
در بيشتر نقاط غربي و شمالي ناحيه ارسباران در اطراف دهات وايقان، وينق، آئينهلو، حسنآباد و ديزمار جنگلهاي کمنظيري وجود دارد که به جنگل ارسباراني مشهور ميباشد. حيات وحش متنوع و گونههاي گياهي اين منطقه از گونههاي کمياب است. ميوه جنگلي قرهقات نيز در جنگلهاي قراجهداغ به وفور يافت ميشود. سياه خروس نيز از پرندگان در حال انقراضي است که در جنگل هاي ارسباران زندگي ميکند
قلعه بابک :
«... در ميان آن كوهها حصاري كرده بود كه آن را بذ خواندندي. او ايمن در آنجا نشسته بود و در آنجا همي بود تا
روزگار بسيار برآمد و بدين جهت بيست سال بماند...»
قلعه بابك جايي است ميان ابرها. در ميان طبيعت سحرانگيز ارسباران. در قلمروي ايلات شاهسون.
اينجا بهترين مكان است براي ساخت و پرداخت يك اسطوره. يك قهرمان. بايد برفراز برجهاي اين قلعه ايستاد و به اطراف نظر افكند تاحسهايي همچون؛ ايمن بودن، فرمانروايي، شجاعت، عشق به ميهن، اعتراض، زيبايي و اسرارآميزي را درك كرد. قلعه بابك به نامهاي جمهور و بذ هم معروف است و يكي از قلعههايي است كه علاوه بر معماري و طبيعت، تاريخي دارد آميخته حماسه و مقاومت. اطراف قلعه را درههاي عميق 400 تا 600 متري احاطه كردهاند كه راه نفوذ به آن را مشكل ميكنند.ظاهراً پيشينه آن به قبل از اسلام و دوران ساسانيان ميرسد.
امروز كه به قلعه ميروي، هنوز روح بابك را در آنجا حاضر مييابي و به مردي ميانديشي كه به قول نفيسي، زندگياش در پس پرده
تعصب و خودخواهي مورخان از ما پنهان مانده.
بابک خرمدين از ايرانياني بود که از خطه آذربايجان برضد اشغالگري اعراب پس از حمله مسلمانان به ايران، به پا خاست. وي رهبري جنبش سرخ جامگان را به عهده داشت.
روستاي اشتبين :
در ميان روستاهاي اطراف رود ارس با جنگل ها و كوه ها و مناطق حفاظت شده مارال ها، روستاي اشتبين ، يكياز روستاهاي شگفت كشور، شهرت خاصي دارد. مسافران پس از گذر از جلفا، روستاي سيه رود، نوردوز (مرز ايران و ارمنستان) روستاي دوزال، كردشت از سه راهي هراس بهروستاي زيباي اشتبين وارد مي شوند روستاي اشتبين از مجموعه سه آبادي به نام هاي هراس، سياوشان و جعفرآباد تشكيل شده و داراي سابقه تاريخي كهن است خانه هاي روستاي اشتبين معماري بسيار زيبايي دارد و حياط هر خانه پشت بام خانه ديگر است. در هر گوشه كوچه هاي آن، كارگاه توليد ابريشم به چشم مي خورد و در اين ميان زنان روستا كه لواش تنوري مي پزند نان را به ميهمانان پيشكش مي كنند نوجوانان و كودكان روستاي اشتبين مانند بزرگان خود از كمك به ميهمانان دريغ نمي كنند و تا مسافتي زياد آنان را بدرقه مي كنند.
کليساي سنت استپانوس :
کليساي سنت استپانوس در استان آذربايجان شرقي و در 16 کيلومتري غرب جلفا و به فاصله ي 3 کيلومتري کرانهجنوبي ارس و در روستاي متروکه اي به نام دره شام قرار دارد و نام کليسا ملهم از نام استپانوس شهيد اول راه مسيحيت مي باشدو به علت استقرار آن در روستاي دره شام به اين نام نيز خوانده مي شود
